مقدمه ای به یا دگیری واجرای حرکتی
مقدمه ای به یا دگیری واجرای حرکتی
تعریف مهارت: چون مهارت ها بسیار متنوع ومختلف هستندتعریفی از مهارت که بتوان درهمه موارد آن رابه کاربرد مشکل خواهدبود .روان شناسی به نام ای .آر گاتری (1952)مهارت رابصورتی تعریف کرده است که مشخصه های مهم آن رادربرگیرد . به گفته ی او مهارت قابلیتی است که با اطمینان معین وصرف حداقل انرژی یازمان ،کاری به نتیجه برسد .
به چندین مشخصه دراین تعریف باید توجه کرد اول اینکه کارباید به هدف مورد نظر برسد مثلاً کامل اجرا کردن یک ضربه پادرتکنیک های محوری معمولاًما درمورد مهارت به گونه ای متفاوت با یک حرکت فکرمی کنیم . حرکت درمحیط ضرورتاً به هدف خاصی نمی رسد مثل اینکه بدون هدف انگشتان خود راحرکت دهیداما بدیهی است که اجرا کننده ی مهارت از حرکت به عنوان یک وسیله برای رسیدن به هدف استفاده می کند.
نکته دوم اینکه اجراکننده مهارت باید با اطمینان پیشینه ای به هدف مورد نظر برسد.
نکته سوم اینکه یکی ازشاخص های عمده ی بسیاری از مهارت های حرکتی اجرا آن مهارت باصرف حداقل انرژی است.
نکته پایانی اینکه ویژگی بسیاری ازمهارت های حرکتی آن است که اجراکننده این عمل رادرحداقل زمان انجام دهد.
<< طبقه بندی های مهارت >>
الف) مهارت های باز وبسته
یک روش برای طبقه بندی مهارت ها این است که میزان ودامنه پایداری وثبات وضعیت محیطی را بتوانیم پیش بینی کنیم
|
1 |
مهارت بسته : در موقع اجرای آن محیط وشرایط محیطی ثابت وقابل پیش بینی است مثلاً اجرای خطوط تکنیکی ، شنا کردن دریک خط آزاد
ب) مهارت های مداوم ، زنجیره ای و مجرد
طرح دومی که برای طبقه بندی مهارت، مورد توجه واقع می شودان است که تاچه اندازه یک مهارت جریان داردیااینکه کوتاه ومجرد عمل می شود.دراین صورت دریک طرف پیوستار مهارت مجرد قرار دارد که به طور روشن نقطه شروع آن مشخص است ودر زمان بسیارکوتاهی اجرا می شود مانند اجرای یک ضربه متو . مهارت های مجرددر ورزش های مختلف بسیار مهمند به طوری که در بعضی از آن ها اکثر مهارت ها مانند ضربه زدن و... در یک لحظه وبه طورمجرد انجام داده می شود.
درطرف دیگرپیوستارمهارت های مداوم قرار دارند که آغاز وپایان مشخصی ندارند و رفتار اجرا کننده مدت زمان زیادی جریان دارد مانند دویدن شناکردن
دربین دو نقطه پیوستارمهارت های مجرد ومداوم مهارت های زنجیره ای قرار دارند ، ان ها شامل گروه ازمهارت های مجرد اند که زنجیروار به هم متصل شده پشت سرهم اجرا می شوندتا عمل پیچیده ومشکل تری رابه وجود آورند. مهارت های زنجیره ای به این دلیل با مهارت های مجرد متفاوت اندکه درزمان نسبتاً بلند تری اجرا وبه یکدیگر متصل می شوندبا وجود این هر یک از اجزای آن ها دارای نقطه شروع وپایانقابل تشخیصی است. این مهارت هااز نظر اجرا کاملاً تحت کنترل ورزش کار است مثلاً اجرای تکنیک آناتوا که 515 مهارت مجرد به یکدیگر متصل وزنجیر وار به دنبال هم آمده اند ویک مهارت زنجیره ای را تشکیل داده اند.
|
شروع وپایان نامشخص |
|
شروع وپایان مشخص |
|
حرکات مجرد متصل به هم |
|
2 |
ج) مهارت های حرکتی شناختی
دریک مهارت حرکتی تعیین کننده اصلی موقعیت، کیفیت اجرای خود مهارت است دراینجا ادراک وتصمیم گیری درباره نوع حرکت تقریباًدخالت ندارد.
ازطرف دیگر مهارت شناختی ماهیت وکیفیت حرکت مهم نیست بلکه تصمیم گیری درخصوص انتخاب ونوع حرکت بسیار مهم است به طور اختصارمهارت شناختی عمدتاً به انتخاب نوع حرکت وابسته است درصورتی که مهارت حرکتی به کیفیت وچگونگی اجرای مهارت اهمیت بیش تری می دهد.
|
حداکثر تصمیم گیری حداقل کنترل حرکتی |
|
مهارت شناختی |
|
مهارت حرکتی |
|
حداقل تصمیم گیری حداکثرکنترل حرکتی |
اصول یادگیری مهارت
یادگیری حرکتی : مفاهیم و روش ها
تعریف یاد گیری حرکتی : مجموعه ای ازفرایند های همراه باتمرین وتجربه است که به تغییرات نسبتاً پایدار درقابلیت اجرای ماهرانه منجر می شود .
دراین تعریف چند ویژگی مشخص می شود
الف) یادگیری براثرتمرین وتجربه بدست می آید
برای مثال همزمان با بلوغ ورشد بچه هاقابلیت عملکردشان نیز افزایش می یابد اما این افزایش قابلیت نشان دهنده ی یادگیری نیست زیرا که آن ها به نمرین وابسته نیستند .
|
3 |
درحین یادگیری تغییرات زیادی دردستگاه عصبی مرکزی رخ می دهد که برخی از آن ها به ایجاد تغییرات نسبتاً پایدار درقابلیت حرکت کمک می کند عموماً این فرایند ها به طور مستقیم قابل مشاهده نیستند ازاین رو آن ها بایداز تغییراتی که دراجرا به وجود می آورند ثابت شود .
برای تاکید بر جنبه های مختلف یادگیری اهمیت دارد که عبارات زیر را به خاطر بسپاریم :
- یادگیری از تمرین وتجربه ناشی می شود .
- یادگیری مستقیماً قابل مشاهده نیست .
- تغییرات ناشی ازیادگیری ازتغییرات عملکرد واجرا استنتاج می شود .
- یادگیری شامل مجموعه ای از پردازش ها دردستگاه عصبی مرکزی است .
- یادگیری قابلیت اجرای ماهرانه راپدید می آورد .
- تغییرات ناشی از یادگیری نسبتاً پایدارند – موقتی نیستند .
مراحل یادگیری :
بهتر است درفرایند یادگیری سه مرحله نسبتاً مجزا را درنظر بگیریم الف) کلامی - شناختی ب) حرکتی ج) خودکاری ( فینز وپوسنر 1967 )
مرحله کلامی- شناختی
ویژگی ها : تکلیف برای فرا گیرنده کاملاً تازه است همان طور که نام این مرحله نشان می دهد اولین مشکلی که فراگیرنده با آن مواجه می شوددراین مرحله است که درآن سوا لات درباره شناسایی هدف ارزشیابی ،اجرا،چه بکنیم چه نکنیم ،عمل را چه زمانی انجام دهیم،چگونه بایستیم به چه نگاه کنیم ومواردی ازاین قبیل است فهمیدن اینکه چه باید گرد وآغاز تلاش برای انجام آن دراین مرحله مهم است .
|
4 |
مرحله حرکتی
اجرا کننده بعد ازمرحله کلامی- شناختی وارد مرحله حرکتی می شود . دراین مرحله تمرکز بر سازمان دهی الگوهای حرکتی که برای ایجاد حرکت موثرند معطوف می شود . شاگرد در مرحله حرکتی تکنیک رامی شناسدومی داند اما تاکتیک نه ، خطا را تشخیص می دهد اما توانایی تصحیح خطا راندارد. فراگیرنده شروع به پیشرفت دریک برنامه حرکتی ویژه می کند بریکنواختی حرکت به سرعت افزوده می شود ،پیش بینی وزمان بندی بهبود می یابد ، خودگفتاری کاهش می یابد وپیشرفت دراجرا اندکی از مرحله قبل کمتر است
مرحله خودکاری
فراگیرنده بسیارمتبحرشده ، نیاز به توجه بسیار کم شده است حرکاتا وتحلیل های حسی ، خودکار شده اند برجنبه های راهبردی وروش های اجرا تاکید می شود وپیش رفت دراجرا به آهستگی ادامه می یابد
سازمان دهی وبرنامه ریزی تمرین
بدیهی است که برای سازمان دهی تمرین راه های بیشماری وجود داردفهمیدن طریقه ی تاثیر متقابل این راه ها بریکدیگر واثرشان بریادگیری
امرپیچیده ای است . بااین حال جنبه های مشترک متعددی ازتمرین در متون علمیمورد مطالعه قرارگرفته اند اگرچگونگی تاثیر این متغیر ها بریادگیری رادرک کنیم گام بزرگی بسوی طراحی تمرینات کارآمد برداشته ایم .
تمرین چند مهارت : تمرین مسدود وتصادفی
|
5 |
دریک جلسه تمرینی ممکن است تکنیک های مختلف اجرا شود سوالی که مربیان با آن مواجه هستند این است که دریک ساعت مهارت های مختلف راچگونه وبا چه نظمی تمرین دهندتا یادگیری بیشینه ای را بوجود آورند . دراین زمینه دونوع تمرین مطرح شده است :
الف) تمرین مسدود ب) تمرین تصادفی
«برنامه ریزی تمرین مسدود وتمرین تصادفی»
فرض این شاگردان شما ،دریک جلسه باید سه مهارت جداگانه ( متو ، آفما ، اورانتو ) را بیاموزند . همچنین فرض کنید این مهارت ها درحد معقولی باهم متفاوت هستند . برنامه ریزی معمول این است که تمرین روی مهارت الف راانجام داد و پس ازبه پایان رسیدن آن ، تمرین مهارت دوم راآغاز کرد وبه همین ترتیب پس از تمرین مهارت سوم پرداخت . به این روش تمرین مسدود می گویند . تمرین مسدود نوعی تمرین کلیشه ای است که مهارت ها درآن بدون مزاحمت ومداخله اعمال دیگر تکرار می شوند .
ازسوی دیگر درتمرین تصادفی ترتیب ارائه مهارت ها آرایش تصادفی دارد بنابراین درطول تمرین ، انجام مهارت های مختلف با هم درآمیخته است . فراگیرنده می تواند هرکدام ازسه مهارتی راکه قبلاًمثال زدیم بدون ترتیب مشخصی تکرار کند ودرتمریناتی که کاملاً تصادفی هستند یک مهارت راهرگز دوبار متوالی تکرار نکند .
آثاراین دونوع برنامه تمرینی چیست ؟ حاصل تحقیقات اخیر یافته های شگفت انگیزی است که ظاهراً بادیدگاه استانداردیکه درباره تمرین وجود دارد مغایر است . برای مثال تحقیق مشی ومورگان ( 1979 )
مشخص شده است که آزمودنی های که بهروش مسدود تمرین کرده بودند درطول مرحله یادگیری برتری آشکاری دراجرا از خود نشان دادند .
بااین حال وقتی که آزمون یادداری ( آزمونی که یادگیری رانشان می دهد ) برگزار شد برتریس تمرین تصادفی به تمرین مسدود به روشنی آشکار گردید . نکته جالب این بودکه گروه تمرین تصادفی هرچنددرمرحله یادگیری ضعیف تر عمل کرد درآزمون یادداری بهتر عمل کرد.
|
6 |
برخی ازنکات مهم حاصل ازاین تحقیق عبارتند از :
_ روش مسدود باعث اجرای تمرین بهتری نسبت به روش تصادفی می شود .
_ باوجوداین کسانی که باآرایش تصادفی تمرین کرده اند درآزمون یادداری امتیازات بهتری بدست می آوردند .
_ بنابراین هرچند تمرین تصادفی درطول مرحله یادگیری کمترموثراست برای یادگیری ازتمرین مسدودبهتراست .
آثار سودمند تمرین تصادفی نسبت به تمرین مسدودبه وا سطه عوامل زیراست
_ آرایش تصادفی تمرین باعث می شود که فراگیرنده راه حل های کوتاه مدت مسئله حرکتی راپس از هرتغییر تکلیف فراموش کند .
_ این فراموشی فراگیرنده راوادارمیکند تادرنوبت بعدی ، راه حل رامجدداً ایجادکند که این امر برای یادگیری سودمنداست .
چگونه ازتمرین تصادفی در آموزش استفاده می شود ؟ درابتدای یادگیری یک مهارت یعنی درمرحله کلامی- شناختی ممکن است تمرین مسدود کمی ازتمرین تصادفی مفیدترباشد . ( مشی ، کهل ، ایندرمیل 1990 ) . این برتری شاید به این دلیل باشدکه فراگیرنده فقط درابتدا به کوشش های مکرر برای انجام صحیح حرکت نیاز دارد .درمرحله کلامی- شناختی برای اینکه فراگیرنده یک تقریب خام از حرکت بدست آورد جای تمرین مسدود راباید به تمرین تصادفی داد . پس ازمرحله اول یادگیری مربی باید برای پرهیز ازتمرینات تکراری به روش مختلفی اقدام کند.
کاربردها : - درکوشش های اولیه برای تمرین یک مهارت از تمرین مسدوداستفاده نمایید .
_ پس ازچندین بارکوشش یعنی وقتی که به عملکرد موردنظر نزدیک می شوید تمرین تصادفی راآغاز کنید .
|
7 |
_ تکرار مخصوصاً تکرارهای بدون تغییر عموماً دریادگیری بی تاثیرند وبایدازآن ها پرهیز کرد.
فواید متعدد تمرین
دراین قسمت به برخی ازفواید واثرات تمرین می پردازیم
1) خودکاری : وقتی ورزشکارا ن زبده می بینیم ازسرعت وآسانی خبرپردازی های پیچیده آن ها برای انجام مهارت شگفت زده می شویم اغلب به نظر میرسد که آن ها هیچ توجیهی به اجرای خود ندارند . این روش کنترل پردازش خودکار یا خودکاری نامیده می شود که درآن خبر پردازی نسبتاً بدون توجه ، سریع ، غیرقابل اجتناب یا غیراختیاری است این نوع پردازش درمرحله خودکاری ( ازمرحله یادگیری مدل فیتز وپوسنر ) تکامل می یابد ودرمهارت های حرکتی اهمیت زیادی دارد . بایستی به این نکته توجه کرد که تکامل خودکاری نسبتاً آهسته است بنابراین پیش از آنکه الگوهای حرکت خودکار طاهر شوند تمرین بسیار لازم است .
2) قابلیت های شناسایی خطا : قابلیت شناسایی خطا بخش مهم دیگری ازهدف تمرین است . این قابلیت درطول تمرین ودرحضور مربی ، اهمیت زیادی ندارد زیرا مربی خطا های الگودهی حرکت خاطر را نشان می سازد . بااین حال زمانی که مربی دردسترس نیست ورزشکاری که میتواند خطاهارا بطور مستقل شناسایی وحرکت را درکوشش بعدی اصلاح کند ورزشکار بهتری است این قابلیت ورزشکار راخودکفا میکند وخودکفایی هدف کلی تمرین است.
3) یادگیری انتقال وتعمیم : تعمیم وانتقال ازاهداف مهم تمرین هستند تعمیم یعنی اینکه یادگیری حاصل از تمرین به موقعیت های دیگر مانند بازی یا رقابت یابد یادرآن کاربرد داشته باشد مربیان همواره ازشاگردان می خواهند که یادگیری خودرا به موقعیت های جدیدی که درآینده باآن برخورد میکنند تعمیم دهند آن ها علاقه منداند تمرینی راسازمان دهند که تعمیم پذیری رابه حداکثر برساند .
انتقال به معنی بدست آوردن یا ازدست دادن قابلیت پاسخ دریک تکلیف درنتیجه تمرین وتجربه در تکلیفی دیگر است اگرا نتقال به اجرای مهارت دیگر کمک کند مثبت ، اگر آن را تضعیف کند منفی واگر هیچ اثری براجرای مهارت دیگر نداشته باشد صفر است .
|
8 |
بازخورد برای یادگیری مهارت
|
الف) بازخورد درونی
ب) بازخورد بیرونی |
|
طبقه بندی های بازخورد |
بازخورد درونی : بازخورد درونی که گاهی به آن بازخورد ذا تی نیز می گویند خبرهایی است که بعنوان پیامد ذا تی انجام یک عمل فراهم شده است .
بازخورد بیرونی : بازخورد بیرونی که گاهی به آن بازخورد افزوده نیز می گویندشامل خبرهایی است که درنتیجه اجراحاصل می شود وبه وسیله عواملی مانند صدای مربی ، عقربه کرنومتر ، فیلم یا نوار ویدئویی ومانند این ها به فراگیرنده ارائه می گردد . ازاین رو بازخورد بیرونی بیش تراز بازخورد درونی است .
|
آگاهی ازنتیجه ( KR )
آگاهی از اجرا ( KP ) |
|
انواع بازخورد افزوده |
|
9 |
آگاهی از اجرا ( KP ) : آگاهی ازاجرا که به آن بازخورد جنبشی نیز می گوینداطلاعات افزوده ای درباره الگوی حرکتی است که فراگیرنده آن را انجام داده است این بازخورد مکرراً بوسیله معلمان و مربیان مورد استفاده قرارمی گیرد به طور مثال اغلب می شنویم که مربیان می گویند « آن حرکت را کمی دیرانجام دادی » ، « پایت رابه اندازه کافی بالا نیاوردی » هرکدام ازاین جملات شکل های مختلف KP هستند وخبرهایی رادرباره الگوهای حرکت ارائه می دهند توجه داشته باشید که KP برخلاف KR الزاماً درباره موفقیت حرکت از نظر رسیدن به هدف محیطی خبر نمی دهد
نکته مورد نظر دربازخورد جنبشی موفقیت درساختن الگو هایی است که فراگیرنده آن راپدید آورده است .
بازخورد بیرونی چگونه عمل می کند
عموماً بازخورد درشرایطی واقعی به چهار صورت مستقل عمل می کند که اغلب جداکردن آن ها از هم کارمشکلی است به طور خلاصه ، بازخورد بیرونی این اعمال را انجام می دهد .
1) انگیزش ایجاد می کند یا به فرا گیرنده برای افزودن تلاش انرژی می دهد .
2) موجب تقویت اعمال صحیح وغلط می شود .
3) درباره خطا ها ، خبرهایی را بعنوان اساس اصلاح فراهم می کند .
4) وابستگی ای به وجود می آرود که هنگام فقدان بازخورد باعث بروز مشکلات می گردد .
ویژگی های انگیزشی باز خورد
|
10 |
کاربرد ها
1) به طور نسبی زیاد بازخورد دهید تا انگیزش حفظ شود .
2) با وجود این ، در هر تلاش بازخورد ندهید ، زیرا اثر انگیزشی آن کم می شود .
3) بازخورد را برای مدتی طولانی قطع نکنید ، زیرا تمرین طولانی بدون بازخورد ، انگیزش را از بین می برد .
4) بازخورد را به شکل عمومی اعلام کنید ، بویژه بازخورد هایی راکه مربوط به تلاش فوق العاده درتمرین یا پیشرفت عالی در بازی است ، این عمل اثر اگیزشی بسیاری دارد .
5) از اعلام نمره ها وامتیازات همراه با نام افراد پرهیز کنید ( به جای آن از کد استفاده کنید ) تا به این وسیله به نظر فراگیرنده گانی که نمی خواهند نمره آن ها به طور عمومی اعلام شود ، نیز توجه کرده باشید .
ویژگی های خبری بازخورد
بنابر این مهمترین مولفه بازخورد در یادگیری حرکتی ، خبری است که باز خورد درباره ا لگوهای حرکت فراهم می آورد این بازخورد درباره خطا که باعث اصلاح اجرای آتی می شود ، اهمیت زیاد مربی را برای یاد گیری حرکتی نشان می دهد هر چند یک ماشین هم می تواند به عنوان پاداش یک اجرای خوب به ورزشکاران شکلات بدهند ، فقط یک مربی ماهر قادر است الگوی مناسب عمل را برای فراهم آوردن بازخورد بشناسد .
ویژگی های وابستگی آور بازخورد
وقتی بازخوردی که شامل اطلاعاتی درباره خطاست مکرراً ارائه شود ، رفتار را بسوی حرکت هدف راهنمایی می کند . این فرایند بسیار شبیه کاری است که در راهنمایی انجام می شود . راهنمایی بدنی فراگیرنده در تاب دادن آلت گلف خطا را کاهش می دهد وگاهی کاملاً آن را از بین می برد .
|
11 |
- انجام دهد اجرای او ضعیف می شود .
افزایش بازخورد نیز مانند راهنمایی بدنی منجر به اصلاح حرکت می شود وفراگیرنده می تواند خطا را به سرعت اصلاح وبه این وسیله شکل صحیح حرکت ار حفظ کند . مشکل اینجاست که فراگیرنده همان گونه که به راهنمایی متکی می شود به بازخورد نیز اتکا پیدا می کند وبه جای فرایند های داخلی برای انجام حرکت صحیح ، از بازخورد استفاده می کند . در آزمون یادداری ، زمانی که بازخورد حذف می شود ، اجرای فراگیرنده بسیار ضعیف خواهد شد ؛ زیرا وی توانایی انجام حرکت مستقل را به دست نیاورده است . راه های مختلفی برای بازخورد دادن وجود دارند که اثر وابستگی آور باز خورد را کم می کنند این راه ها در همین فصل بحث خواهند شد .
چگونگی استفاده از خبر های بازخورد در یادگیری
در این قسمت درباره برخیاز مهمترین اصول استفاده از خبر های بازخورد در یادگیری بحث می شود .
بازخوردباید شامل چه اطلاعاتی باشد
1- همخوانی بازخورد به آنچه قبل کنترل است . یک پیشنهاد مهم این است که محتوای بازخورد باید اب آنچه برای فراگیرنده قابل کنتل است ، همخدانی داشته باشد . این نظر که اطلاعات باید قدری باعث تغییر حرکت شوند شاید بدیهی . اما این اطلاعات زمانی مفید خواهند بود که فراگیرنده برجنبه هایی از حرکت که به آن ها اشاره می شود کنترل داشته باشد .
2- بازخورد برنامه ای را قبل از بازخورد پارامتر ها ارائه کنید . به طور کلی بهتراست که بازخورد مربوط به اصلاح خطای الگوی بنیادین حرکت را قبل از بازخورد مربوط به متغیی رای پارامتری ارائه کرد .
« خلاصه »
*درزمان بندی الگوی حرکت یا اصلاح توالی حرکت ، بازخورد دهید .
|
12 |
*بازخورد درباره سرعت کلی ، فاصله یا نیرروی یک الگوی حرکتی به یادگیری پارامتر ها منجر می شود.
*بازخورد ی که درباره پارامتر ها است ، ساختار برنامه حرکتی را دست نخورده نگه می دارد وبرای برآورد کردن نیاز محیطی ، به آسانی استفاده می شود .
بازخورد تجویزی
مواردی که تا کنون ذکر شد ، نشان می دهد معلم یا مربی باید برای اصلاح موثر حرکات ، بازخورد تجویزی را فراهم کند ( نیوول و مک گینس ، 1985 ) تجویز مربی باید راه حلی برای خطای حرکت تجویز کند ، همان گونه که پزشک دارویی را تجویز می کند برخی از بازخورد های مختلف دارای این ویژگی هستند ، مانند « این بار دیتت را بیش از حد لازم تاب دادی » بدیهی است گفتن این واقعیت که تاب دادن دست 88 سانتیمتر بوده ، در زمانی که وی نداند هدف 100 سانتیمتر است ، بی فایده است . همچنین بازخوردی مانند « زیاد خوب نبود » برای ایجاد تغییر مطلوب در حرکت ، اطلاعات مفیدی ندارد ، پس باید از آن پرهیز شود . سعی کنید تا فراگیرنده را بسوی راه حل موثر راهنمایی کنید .
|
13 |