مراحل گرم کردن و سرد
کردن
توصیه می شود جلسات
تمرینی ورزش با مرحله گرم کردن شروع و با مرحله سرد کردن خاتمه یابد ، لذا هر جلسه
تمرین علاوه بر خصوصیات خاص آن که با توجه به نیاز تعیین می گردد مانند
سیستم انرژی غالب ، نوع فعالیت ، شدت و مدت و ...
باید شامل یک مرحله گرم
کردن اولیه و یک مرحله سرد کردن انتهایی باشد . گرم کردن و سرد کردن نقش مهمی در
پیشگیری از بروز صدمات ورزشی دارد .
تمرینات مقدماتی یا گرم
کردن :
هر چند در رابطه با انجام
و سودمندی گرم کردن اختلاف نظر وجود دارد . عقیده عمومی بر این است که این مرحله
بدن را از نظر جسمی و روحی برای انجام فعالیت شدید بدنی آماده می کند . از
گرم کردن جهت پیشگیری از آسیب های ورزشی استفاده می شود گرچه اطلاعات محدودی
جهت اثبات این امر وجود دارد اما عقیده بر این است که گرم کردن بدن از
بروز ضرب دیدگی ها و پارگی فیبرهای بدن از محل اتصال تاندونی آنها پیشگیری
کرده و یا میزان آنها را کاهش خواهد داد . بیش از همه عضلات متضاد دچار پارگی
می شوند عدم توانایی این عضلات در شل شدن سریع ، به اضافه قوه انقباضی عظیم عضلات
همراه ، که به اندازه حرکت قسمت متحرک افزوده می شود . عضلات متضاد را در معرض ضرب
دیدگی شدید
و ناگهانی قرار می دهند
که می تواند باعث پاره گی خود تارهای عضلانی و نیز پارگی از محل اتصال تاندونی
آنها شود . فرآیند گرم کردن صحیح بدن می تواند از سختی و دردناک شدن عضله
جلوگیری کرده و یا میزان آن کاهش بدهد .
اهداف اصلی فیزیولوژیک
پدیده گرم کردن :
اهداف اصلی این کار
افزایش دمای عمومی بدن و عضلات عمقی است تا قدرت کشسانی در بافتهای کلاژنی بالا
رفته و امکان انعطاف پذیری بیشتری را به بدن میدهد . با این کار احتمال پارگیهای
عضلانی و پیچ خوردگیهای رباطی کاهش یافته و به پیشگیری از دردهای عضلانی نیز
کمک خواهد شد . هنگامی که دمای سلولی افزایش یابد ، همگام با آن در فرآیندهای
متابولیکی داخل سلول ها نیز ازدیاد سرعت متقابل روی خواهد داد . زیرا اینگونه
فرآیند ها وابسته به حرارت و دمای سلولی می باشند . برای اینکه فرآیند گرم
کردن ، بدن را به حالت آماده دربیاورد حداقل پانزده تا سی دقیقه وقت لازم است
که در این مدت دمای بدن نیز افزایش می یابد و این تغییرات در فیزیولوژی بدن ایجاد
می شود :
افزایش دسترسی
عضلات به شبکه مویرگی به منظور آمادگی برای فعالیت بیشتر و فراهم نمودن قندخون و
آدرنالین مورد نیاز مدت زمان لازم برای اینکه بدن بطور رضایت بخش گرم شود بر
حسب فرد متغیر است و با بالا رفتن سن افزایش می یابد .
فرآیند گرم کردن بدن :
عموما این فرآیند به دو
دسته تقسیم می شود :
1) گرم کردن
عمومی یا گرم کردنی که به رشته ورزشی ارتباط ندارند این دسته شامل فعالیت هایی است
که باعث گرم شدن عمومی بدن می شوند ، بدون کوچکترین ارتباطی به مهارتهایی که
در رشته مربوط لازم الاجرا است .
2) گرم کردن
اختصاصی یا مرتبط به رشته ورزشی که تقلیدی است، یعنی همان مهارت ها و یا
مشابه همان مهارتهایی هستند که در مسابقه باید انجام شوند ( مانند دو ، پرتاب
وسیله ، ضربه زدن با راکت یا چوب و غیره )
گرم کردن عمومی :
شیوه های این فرآیند باید
شامل دویدن به صورت آهسته یا دوی راحت و تمرینات عمومی و کششی باشد . این
مراحل باید بدن را برای فعالیت آماده ساخته و آن را نرم و روان کند .
این فعالیت ها باید از
شدت عمل کافی و مدت زمان مناسب برخوردار باشند تا دمای بافتهای عمقی بدون ایجاد
خستگی افزایش یابد ، هنگامیکه ورزشکار عرق کرده دمای داخلی بدن به حد مطلوب
رسیده است . طبیعت گرم شدن بدن متغیر بوده و تا حدودی به ماهیت فعالیت وابسته می
باشد ، برخی از این فعالیت ها برای کلیه رشته های ورزشی مناسب بوده و باید در کنار
سایر فعالیت هایی که برای رشته های ورزشی تخصصی طراحی شده اند ، انجام شوند .
گرم کردن اختصاصی :
گرم کردن بدن که مختص
ورزش و مسابقه مربوطه است .
پس از انجام شیوه های
عمومی گرم کردن بدن ، ورزشکار باید به آن دسته از تمریناتی که مختص مسابقات اوست
بپردازد . افراد باید با سرعت متوسط کار را شروع کرده و سپس هنگامیکه متوجه
ازدیاد دمای بدن و افزایش فعالیت قلب و عروق شدند به شدت عمل بیافزاید. اثرات
فرآیند گرم شدن بدن ممکن است مدت چهل و پنج دقیقه نیز ادامه یابد ،ولی هر چقدر که
دوره گرم کردن به فعالیت اصلی نزدیکتر باشد اثرات مثبت آن بر روی فعالیت فوق بیشتر
خواهد بود . برای اینکه ورزشکار بیشترین بهره را از فرآیند گرم کردن ببرد نباید
بین اتمام فرآیند و شروع فعالیت اصلی بیش از 15 دقیقه فاصله بیافتد .
تمرینات انتهایی یا سرد
کردن :
چنین مرسوم است که
ورزشکاران و سایر افرادی که درگیر تمرینات بدنی منظم می شوند به سرد کردن بدن خود
دست می زنند . بدین معنی که پس از جلسات رقابت و تمرین به انجام تمرینات نرم
و سبک می پردازند .
حداقل دو دلیل عمده
جهت این قبیل تمرینات در دست است :
1) سطح اسید لاکتیک
عضله و خون ، هنگام تمرین برگشت به حالت اولیه ، سریعتر از هنگام استراحت برگشت به
حال اولیه کاهش پیدا می کند . لذا سرد کردن بدن ، سبب کاهش اسید لاکتیک و
برگشت به حال اولیه سریعتری پس از خستگی بدنی می شود .
2)
فعالیت نرم و سبک متعاقب تمرینات سنگین سبب ادامه تلمبه عضلانی حاصل از انقباضات
شده لذا از تجمع خون در اندام ها بویژه ، پاها جلوگیری می کند . تلمبه عضلانی
با عمل مکیدنی که توسط انقباض و انبساط متناوب عضلات فعال ایجاد می شود به بازگشت
وریدی کمک می کند . جلوگیری از تجمع خون نه فقط امکان گرفتگی و سختی تاخیری
عضلات را کاهش می دهد و بلکه گرایش به ضعف و سرگیجه را نیز کم می کند . در
مورد سرد کردن بدن در حال حاضر مراحل ویژه یا فعالیت هایی در دسترس نیست . هر چند
می توان توصیه نمود که فعالیت های سرد کردن شبیه فعالیت های گرم کردن باشد .
لیکن به ترتیب عکس عمل شود ، فعالیت های اصلی باید بلافاصله پس از جلسات
تمرین با مسابقه دنبال شود . به عنوان مثال می توان پس از دوهای سنگین و مشکل
به انجام دوی سبک یا راه رفتن ، و پس از یک مسابقه بسکتبال فشرده به اجرای شوت
آزاد یا شوت کششی مختلف زمین پرداخت پس از این ، به انجام پاره ای از نرمش ها و
سپس تمرینات کششی اقدام کرده فعالیت اصلی و تمرینات کششی می باید به عنوان مهمترین
عوامل سرد کردن بدن مورد توجه قرار گیرد .
+ نوشته شده در یکشنبه دوازدهم شهریور ۱۳۹۱ ساعت 15:29 توسط بيژن خانعلي زاده
|