فاکتورهای چاقی
چاقي يعني افزايش وزن بدن به نسبت قد . چاقي و عوارض ناشي از آن به دو عامل ميزان چربي اضافه بدن و همچنين به نحوه توزيع و نواحي تجمع يافته چربي بستگي دارد. معيارهاي چاقي: 1- شاخص توده بدن (BMI):حاصل تقسيم وزن (برحسب کيلوگرم) بر مجذور قد (بر حسب متر) ميباشد. - کمتر از 18/5 : کم وزن - بين 24/9-18/5: وزن طبيعي - بين 29/9-25: اضافه وزن - بين 40-30: چاق (خطرناک) - بالاي 40: چاق (بسيار خطرناک) 2-دور کمر(WC):شاخصي است براي پيش بيني احتمال بروز بيماريهاي قلبي و ديگر بيماريهاي مرتبط با چاقي. - در مردان: دور کمر بالاي 102 سانتي متر در معرض خطر ميباشند. - در زنان: دور کمر بالاي 88 سانتي متر در معرض خطر ميباشند. 3- نسبت دور کمر (در باريکترين قسمت) به دور باسن (در پهن ترين قسمت)(WHR): حاصـل تقسيم دور کمر به دور بـاســن ميباشد. شاخص قابل اعتماد تري در پيش بيني احتـمال بروز بيماريهاي مرتبط با چاقي ميباشد (نظير سکته،بيماريهاي قلبي، فشار خون بالا وديابت) - در مردان: 0/9 يا کمتر ايده آل است. - در زنان: 0/8 يا کمتر ايده آل است. - در مردان: از 0/96 تا 1/0 ريسک پايين. - در زنان: از 0/81 تا 0/85 ريسک پايين. - در مردان: 1 و يا بالاي 1 ريسک بالا. - در زنان: 0 /85 يا بيشتر ريسک بالا. تيپ هاي چاقي: 1- چاقي سيبي شکل (آندروئيد=مردانه): در اين نوع چاقي، چربي در قسمتهاي مياني بدن ذخيره ميگردد.يعني قسمتهاي فوقاني شکم، قفسه سينه، گردن، صورت و بازوها. و اندامهاي دروني اي که چربي آنها را احاطه ميکند شامل قلب، ششها، کبد و کليه ها ميباشند. از اين رو احتمال بروز بيماريهاي قلبي، ديابت، فشار خون بالا، سکته و بيماريهاي کيسه صفرا در چاقي ي سيبي شکل بيشتراز چاقي ي نوع گلابي شکل ميباشد. چاقي سيبي شکل اغلب در مردان پديد مي آيد اما زنان پس از يائسگي وتحت هورمون درماني و پس از زايمان نيز ميتوانند اين تيپ چاقي را بروز دهند. 2- چاقي گلابي شکل (ژينوئيد=زنانه): دراين نوع چاقي، چربي در قسمتهاي تحتاني شکم، باسن و رانها ذخيره ميگردد. علل افزايش وزن و چاقي: چاقي يک اختلال پيچيده با علل تعاملي متعدد ميباشد. 1- عدم توازن انرژي: مهمترين عامل ميباشد. زماني که دريافت انرژي (کالري) بيشتر از مصرف انرژي (کالري) در بدن ميباشد، انرژي اضافي به شکل چربي در بدن ذخيره ميگردد. (از يک سو کم تحرکي و از سوي ديگر مصرف غذاهاي پر کالري) 2- برهم خوردن تعادل هورموني: کم کاري غده تيروئيد و افزايش و يا کاهش هورمونهاي جنسي با تغيير در سرعت متابوليسم بدن باعث چاقي ميشوند. 3- عوامل ژنتيکي:عوامل وراثتي با تاثير بر چگونگي سوزاندن کالري توسط بدن، نحوه ذخيره چربي در بدن و کنترل اشتها ميتوانند باعث چاقي شوند. 4- مصرف برخي داروها: مصرف داروهايي نظير قرصهاي ضد بارداري، ضد افسردگي ها و آرام بخشها ميتوانند باعث اضافه وزن گردد. 5- مدرنيسم و شهر نشيني: با کاهش فعاليت فيزيکي (کم تحرکي) در جوامع مدرن و دسترسي بيشتر به غذاهاي پر چرب، پر کالري و با قند بالا بروز چاقي را دوچندان کرده است. 6- عوامل رواني: پرخوري هاي عصبي ( در پاسخ به هيجانات منفي از قبيل بي حوصلگي ، اندوه افسردگي ، خشم ) و اختلالات غذايي. 7-عادات غذايي غلط. 8- منسوخ شدن الگوهاي غذايي مناسب و روي آوردن مردم به غذاهاي آماده و تنقلات. 9- اعتياد به غذا: برخي غذاها باعث ترشح آندورفينها (دردکشهاي طبيعي بدن) ميشوند که در فرد ايجاد وابستگي ميکنند. 10- افزايش سن: با تغيير در متابوليسم و فعاليت بدني. 11-بيماريهاي زمينه اي: نظير سندرم کوشينگ، آدم، تومور هيپوتالاموس، تومور مغزي و ديابت نوع 2. 12- علت رواني-اجتماعي: ما گاهي اوقات براي آرامش دادن به خودمان از غذا به عنوان يک پاداش استفاده ميکنيم و با غذا خوردن ناکاميها و محروميت هاي خود را جبران مي کنيم. 13- زايمان. 14- مصرف الکل. عوارض چاقي: چاقي خود يک بيماري نيست اما ريشه بسياري از بيماري هاست. 1- چاقي بروي ارگانهاي حياتي بدن نظير قلب، کليه ها، ريه ها، کبد، مفاصل و عضلات تاثيرات سوء ي بجاي ميگذارد. 2- مفاصل بايستي وزن بيشتري را تحمل کنند، به همين خاطر روماتيسم، نقرس و آرتريت (التهاب مفاصل) در افراد چاق شايع است. 3- چربي اضافي اطراف قلب و ريه ها را احاطه ميکند، بنابراين قلب بايستي سخت تر کار کند و از ظرفيت و کارايي قلب و ريه ها کاسته ميشود. 4- افزايش بروز برخي سرطانها از قبيل سرطانهاي سينه، رحم، گردن رحم و تخمدانها در زنان و سرطانهاي پروستات و روده بزرگ در مردان. 5- افزايش بروز بيماريهاي قلبي-عروقي. تصلب شرايين، حمله قلبي، پرفشاري خون، کلسترول و تري گليسيريدهاي بالا. 6- اختلالات خواب نظير آپنه خواب (قطع مکرر تنفس در خواب) و خرخر کردن. 7- مشکلات تنفسي مانند تنگي نفس و عفونتهاي تنفسي. 8- استئوآرتريت (آرتروز) زانوها، مفاصل ران و مهره هاي کمر. 9- سکته مغزي. 10- پوکي استخوان و افزايش منوراژ (خونريزي شديد قاعدگي) و پر مويي در زنان. 11- افزايش اختلالات زايمان (تولد نوزاد مرده ، پر فشاري خون مادر ، مسموميت خون ، ديابت حاملگي و سزارين) 12- ديابت نوع 2. 13- سنگ کيسه صفرا، بواسير، يبوست مزمن، واريس و فتق هاي شکمي. 14- ناباروري و يا ناتواني جنسي. 15- کاهش سطح انرژي بدن. 16- مرگ زودرس. 17- کمر درد و زانو درد. فوايد کاهش وزن: 1-پيشگيري از عوارض چاقي ي فوق الذکر.(و يا درمان آنها) 2-بهبود اعتماد بنفس و عزت نفس. 3-تسهيل انجام فعاليت هاي فيزيکي. 4-رفع نگرانيها هنگام انتخاب سايز مناسب لباس. 5-افزايش سطح انرژي بدن. چند مطلب جالب درباره چاقي: 1-زنان به علل متابوليکي و توده عضلاني کمتر سريعتر از مردان دچار اضافه وزن ميشوند. 2-حتي اگر ميزان کالري دريافتي روزانه شما تنها 2 درصد بيشتر از ميزان کالري اي باشد که شما در طي روز مي سوزانيد، همين اختلاف به ظاهر ناچيز در دراز مدت به اضافه وزن قابل توجهي در شما منجر گردد. 3-مصرف 200-50 کيلوکالري بيش از نياز روزانه بدن طي 4 سال، به اضافه وزن آهسته اما پيشرونده ي 2 تا 20 کيلوگرم در شما منجر خواهد شد. 4-هر 10 کيلوگرم اضافه وزن نمايانگر 70 هزار کيلوکالري انرژي ذخيره شده ميباشد. 5-هنگامي که دريافت کالري کاهش مي يابد، سرعت متابوليسم کاهش يافته و ميل ناخودآگاه براي مصرف غذا در فرد افزايش مي يابد. به همين خاطر است که اغلب رژيم هاي غذايي بي نتيجه مي مانند. براي حفظ کاهش وزن 10 کيلو گرمي، فرد بايستي براي هميشه يا 300 کيلوکالري در روز از انرژي مصرفي خود بکاهد و يا 300 کيلوکالري بيشتر کالري بسوزاند (با فعاليت بدني) . پيامدهاي ناشي از کاهش تنها 10 کيلوگرم از وزن: 1-20 درصد کاهش در مرگ و مير. 2-30 درصد کاهش در مرگ و مير ناشي از ديابت. 3-40 درصد کاهش در مرگ و مير ناشي از سرطانهاي مرتبط با چاقي. 4-کاهش 10 ميلي متر جيوه فشار سيستولي و 20 ميلي متر جيوه فشار دياستولي خون. 5-کاهش 50 درصدي گلوکز ناشتا در افراد ديابتي. 6-کاهش 10 درصدي کلسترول تام. 7-کاهش 30 درصدي تري گليسيريدها. 8-افزايش 8 درصدي HDL و کاهش 15 درصدي LDL. توصيه هايي براي کاهش وزن: 1-لاغر بودن به معني سلامت بودن نيست. وزن ايده آل هر فرد بسته به قد، استخوان بندي و تيپ بدني (اکتومورف، مزومورف و آندومورف) متفاوت با ديگري ميباشد. 2-تنها راه سالم کاهش وزن رژيم غذايي مناسب توام با فعاليت بدني و ورزش منظم و دايمي است. 3-حداکثر کاهش وزن نبايد بيش از نيم کيلو تا يک کيلو گرم در هفته باشد. و يا به عبارت ديگر کاهش وزن نبايستي بيش از 1 درصد وزن بدن در هفته باشد. کاهش بيش از اين ميزان باعث از دست رفتن آب و عضلات بدن ميشود و نه چربيها. همچنين هر چه کاهش وزن آهسته تر باشد احتمال بازگشت وزن کمتر خواهد بود. 4-به عنوان يک قاعده کلي هرگونه رژيم و يا روش لاغري اي که نويد کاهش وزن چشمگيري در کوتاه مدت را به شما ميدهد، ناسالم، بي ثمر و غير اصولي ميباشد. 5-به عنوان يک قاعده کلي رژيم غذايي اي سالم و اصولي ميباشد که بتوان آن را تا آخر عمر حفظ کرد. 6-هيچگاه وعده هاي غذايي را حذف نکنيد، بخصوص صبحانه را.حذف وعده غذايي،پرخوري در ساعت بعدي را افزايش ميدهد. 7- غذا را آهسته و با آرامش ميل کنيد. 8-تنها زماني غذا بخوريد که گرسنه ميباشيد و نه هنگام عصبانيت، افسردگي، بيحوصلگي ، اضطراب و خستگي. 9-غذاهاي متنوع مصرف کنيد. 10-مصرف ميوه جات، سبزيجات و فيبر غذايي را افزايش داده و مصرف غذاهاي پر چرب و پر کالري را محدود سازيد. 11-تا ميتوانيد آب بنوشيد. 12-بطور روزانه و منظم ورزش کنيد. براي افزايش تحرک کمتر از آسانسور استفاده کنيد و راه پله را جايگزين آن کنيد. تا ميتوانيد پياده روي کنيد و کمتر پاي تماشاي تلويزيون بنشينيد. 13-از وزن کردن روزانه خود خودداري کنيد و هفته اي يکبار وزن خود را اندازه گيري کنيد. 14-نيم کيلو چربي روزانه 2 کالري انرژي ميسوزاند، اما نيم کيلو عضله 50 کالري در روز. بنابراين هر چه بدن شما عضلاني تر باشد انرژي بيشتري مي سوزانيد. براي افزايش توده عضلاني نيز راهي جز ورزش کردن وجود ندارد. چگونه متابوليسم خود را افزايش دهيد؟ 1-افزايش نسبت عضله به چربي بدن متابوليسم بدن را افزايش ميدهد. 2-افزايش فعاليت جسمي باعث افزايش سوخت و ساز بدن ميشود، اين افزايش سرعت متابوليسم حتي چندين ساعت پس از اتمام فعاليت نيزادامه مي يابد. 3-حذف کردن وعده هاي غذايي باعث کاهش سوخت و ساز بدن ميگردد. چنانچه زنان به مدت 3 ساعت و مردان 5 ساعت غذا مصرف نکنند، بدنشان تصور ميکند ذخيره غذايي فراهم است، بنابراين متابوليسم بدنشان کاهش مي يابد. بنابراين در تمام ساعات روز چندين وعده غذاهايي سبک مصرف کنيد. 4-مصرف ويتامينهاي گروه B و ويتامين C و مواد معدني را فراموش نکنيد
+ نوشته شده در سه شنبه هفدهم مرداد ۱۳۹۱ ساعت 18:47 توسط بيژن خانعلي زاده
|